Transit taşımacılık

Transit taşımacılık nedir?

Transit rejimi, eşyanın gümrük gözetiminde taşınmasını düzenler. Serbest dolaşımda olmayan eşya ile ihracat gümrük işlemleri tamamlanmış eşya, ilgili koşullarda transit kapsamında taşınabilir. Hareket ve varış noktaları ile eşyanın statüsü, uygulanacak beyanı belirler.

Eşya yolculuk boyunca gümrüğün kontrolü altında kalır; bu yüzden beyan, teminat ve mühür gibi kurallar vardır. Rejim, eşya ve belgeler varış gümrüğüne eksiksiz sunulduğunda sona erer. Dayanağı Gümrük Kanunu'nun 84–92. maddeleri ile Gümrük Yönetmeliği'dir.

Serbest bölgeden yurt dışına sevkiyat

Serbest bölgedeki bir eşyanın menşei, serbest dolaşım statüsünü tek başına belirlemez. Bölgede serbest dolaşımdaki eşya da bulunabilir. Sevkiyattan önce eşyanın mevcut statüsü ve uygulanacak gümrük işlemi kontrol edilir.

Serbest bölgeden ihracat veya yeniden ihracat yapılacaksa önce Serbest Bölge İşlem Formu (SBİF) onaylanır. Ardından NCTS üzerinden transit beyannamesi açılır ya da TIR karnesi düzenlenir. Bölge kapısındaki araç çıkış bildirimi SEBİS üzerinden yapılır ve transitle çıkışlarda NCTS'de alınan MRN ile eşleştirilir. Aracımız eşyayı mühürlü olarak çıkış gümrüğüne ya da güzergâh boyunca varış ülkesine götürür.

Antrepodan yurt dışına transit

Antrepo rejiminde eşya, ithalat vergileri ödenmeden ve serbest dolaşıma girmeden gümrük antreposunda bekletilir. Bu eşya yurt dışına gönderilecekse antrepodan transit beyannamesiyle ya da TIR karnesiyle çıkarılır, ardından antrepo kaydı kapatılır.

Antrepodan transit sevkiyatlarda yükleme gününü, beyan ve teminat hazırlığını yükleme öncesinde sizinle ve gümrük müşavirinizle birlikte planlarız.

Limana gelen yükün Balkanlara transit geçişi

Bazı yükler Türkiye'de hiç millileşmeden başka bir ülkeye gider. Örneğin bir limana gelen konteyner yükü, tırla Bulgaristan ya da Sırbistan'a gönderilebilir. Bu durumda eşya Türkiye'ye ithal edilmez; transit rejimi altında limandaki gümrükten yurt dışına sevk edilir.

Liman çıkışı, transit beyanı ve araç planlaması birlikte yapıldığında yükün limanda ve sınırda bekleme süresi kısalır.

T1, NCTS ve TIR karnesi: hangisi ne zaman?

Türkiye 1 Aralık 2012'den beri Ortak Transit Sözleşmesi'ne taraftır. Bu kapsamdaki taşımalar NCTS adlı elektronik sistemle beyan edilir ve izlenir. AB eşyası olmayan yük için T1 beyanı kullanılır; böylece eşya Türkiye'den AB ülkelerine ve Sırbistan gibi sözleşmeye taraf ülkelere tek beyan ve tek teminatla gidebilir. Türkiye içinde başlayıp yine Türkiye'de biten transitlerde ise TR beyanı kullanılır.

TIR karnesi, uluslararası TIR Sözleşmesi'ne dayanır ve Türkiye'de TOBB tarafından verilir. Ortak transite taraf olmayan ülkelere yapılan taşımalarda öne çıkar; örneğin Bosna Hersek, Ticaret Bakanlığı'nın taraf ülkeler listesinde yer almıyor. Hangi belgenin kullanılacağına güzergâha, varış ülkesine ve eşyanın statüsüne göre gümrük müşavirinizle birlikte karar verilir.

Transit süresi ve teminat

Kara yolu transitinde, doğabilecek gümrük vergilerine karşı teminat verilmesi zorunludur. Transit beyanında varış gümrüğüne ulaşma için bir süre belirlenir; yük bu süre içinde varış gümrüğüne sunulmazsa teminat devreye girer. Bu yüzden güzergâh, olası bekleme ve yol süresi, transit beyanı verilmeden önce birlikte planlanmalıdır.

Transit ticaret ve transit taşıma aynı şey mi?

Hayır. Transit ticaret ticari bir işlemdir: yurt dışından, serbest bölgeden ya da antrepodan alınan eşya, Türkiye'ye ithal edilmeden başka bir ülkeye satılır. Transit taşımacılık ise bu eşyanın gümrük gözetiminde fiziksel olarak taşınmasıdır. Transit ticaret yapan bir firmanın da eşyayı yerine ulaştıracak bir transit taşıyıcıya ihtiyacı vardır.

Taşıyıcının ve gümrük müşavirinin rolü

Transit beyannamesi ve gümrük beyanları, firmanız ya da yetkili gümrük müşaviriniz tarafından verilir; teminatı da asıl sorumlu sağlar. Koza Uluslararası Taşımacılık taşıyıcıdır, gümrük müşavirliği hizmeti vermez.

Taşıyıcı olarak sorumluluğumuz, transit belgesiyle yüklenen eşyayı mühürleri bozulmadan, eksiksiz ve belirlenen süre içinde varış gümrüğüne sunmaktır. Gümrük ve evrak takibi kapsamında belgelerin araçla birlikte eksiksiz ilerlemesini takip eder, müşavirinizle ve sizinle iletişimde kalırız.

Üçüncü ülke taşımaları ve geçiş belgeleri

Yükün çıkış ve varış ülkelerinin ikisi de Türkiye dışında olduğunda üçüncü ülke taşıması söz konusudur. Türkiye ile birçok ülke arasındaki kara yolu taşımaları ikili anlaşmalara bağlıdır ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından dağıtılan geçiş belgeleri gerekir. Belge türleri ve kotalar ülkeye göre değişir; bu yüzden güzergâh, belge durumu ile birlikte planlanır.

Sık yapılan hatalar

Aşağıdaki hatalar rejimin kapanmasını geciktirir, teminatı bağlı tutar ve ceza riskine yol açar. Yükleme öncesinde evrakları bu açılardan birlikte kontrol ederiz.

• Faturadaki kap ve kilo bilgisinin yükle uyuşmaması.
• Mühür numarasının belgeye yanlış işlenmesi.
• Teminatın zamanında hazırlanmaması veya yetersiz olması.
• Transit süresinin aşılması ya da güzergâhın sonradan değişmesi.
• Varış gümrüğünde rejimin kapatılmasının takip edilmemesi.