Σε μια παραγγελία εξαγωγής, εξίσου σημαντικό με την τιμή είναι πού θα φτάσει το φορτίο στον αγοραστή και με ποια έξοδα. Αυτό ορίζεται από τους κανόνες Incoterms του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου (ICC). Η ισχύουσα έκδοση, Incoterms 2020, περιλαμβάνει έντεκα κανόνες.
Τα Incoterms είναι όροι της εμπορικής σύμβασης, όχι σύμβαση μεταφοράς. Ορίζουν την κατανομή κόστους και κινδύνου μεταξύ πωλητή και αγοραστή, αλλά όχι τον τρόπο πληρωμής ή τη μεταβίβαση κυριότητας. Η σύμβαση με τον μεταφορέα είναι χωριστή.
Ποιοι κανόνες ισχύουν στις οδικές μεταφορές;
Επτά από τους έντεκα κανόνες Incoterms 2020 ισχύουν ανεξάρτητα από τον τρόπο μεταφοράς: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU και DDP. Οι άλλοι τέσσερις, FAS, FOB, CFR και CIF, αφορούν μόνο θαλάσσιες και εσωτερικές πλωτές μεταφορές. Δεν πρέπει επομένως να χρησιμοποιούνται για οδικές αποστολές· η αναγραφή FOB σε οδικό φορτίο δημιουργεί ασάφεια στη σύμβαση.
Σύνοψη των επτά κανόνων
EXW (Ex Works, παραλαβή από τις εγκαταστάσεις): Ο πωλητής θέτει τα αγαθά στη διάθεση του αγοραστή στις εγκαταστάσεις του. Η φόρτωση, οι εξαγωγικές τελωνειακές διαδικασίες και όλα τα έξοδα και οι κίνδυνοι μεταφοράς βαρύνουν τον αγοραστή. Είναι η μικρότερη υποχρέωση για τον πωλητή.
FCA (Free Carrier, παράδοση στον μεταφορέα): Ο πωλητής παραδίδει τα αγαθά στον μεταφορέα που υποδεικνύει ο αγοραστής στο συμφωνημένο σημείο και ολοκληρώνει τις εξαγωγικές τελωνειακές διαδικασίες. Μετά την παράδοση ευθύνεται ο αγοραστής. Επιλέγεται συχνά στις οδικές μεταφορές, καθώς η εξαγωγή παραμένει στον πωλητή.
CPT (Carriage Paid To, μεταφορά πληρωμένη μέχρι): Ο πωλητής πληρώνει τη μεταφορά μέχρι τον συμφωνημένο προορισμό και ολοκληρώνει τις εξαγωγικές τελωνειακές διαδικασίες. Ο κίνδυνος όμως μεταβιβάζεται στον αγοραστή με την παράδοση στον πρώτο μεταφορέα· αυτός που πληρώνει δεν είναι απαραίτητα αυτός που φέρει τον κίνδυνο.
CIP (Carriage and Insurance Paid To): Είναι παρόμοιο με το CPT, αλλά ο πωλητής εξασφαλίζει επιπλέον ασφάλιση. Στα Incoterms 2020, η προεπιλεγμένη κάλυψη για το CIP είναι η ευρύτερη ICC (A), αντί της ICC (C) της προηγούμενης έκδοσης.
DAP (Delivered at Place, παράδοση στον συμφωνημένο τόπο): Ο πωλητής μεταφέρει τα αγαθά στον συμφωνημένο προορισμό και τα παραδίδει επάνω στο όχημα, έτοιμα για εκφόρτωση. Η εκφόρτωση και οι εισαγωγικές τελωνειακές διαδικασίες βαρύνουν τον αγοραστή.
DPU (Delivered at Place Unloaded, παράδοση εκφορτωμένη): Μοιάζει με το DAP, αλλά περιλαμβάνει και την υποχρέωση του πωλητή να εκφορτώσει τα αγαθά στον προορισμό. Αντικατέστησε τον κανόνα DAT των Incoterms 2010· ο τόπος παράδοσης δεν χρειάζεται πλέον να είναι τερματικός σταθμός.
DDP (Delivered Duty Paid, παράδοση με καταβεβλημένους δασμούς): Ο πωλητής παραδίδει τα αγαθά στη χώρα του αγοραστή αναλαμβάνοντας όλα τα έξοδα, μαζί με τις εισαγωγικές τελωνειακές διαδικασίες. Είναι η μεγαλύτερη υποχρέωση για τον πωλητή. Εφόσον αναλαμβάνει φόρους και διαδικασίες εισαγωγής, πρέπει να είναι σε θέση να τις εκτελέσει στη συγκεκριμένη χώρα.
Πότε επιλέγεται κάθε κανόνας;
Η επιλογή εξαρτάται από την εμπειρία των μερών και την επιθυμία τους να διαχειριστούν τη διαδικασία:
- Τα EXW ή FCA ταιριάζουν σε αγοραστές που θέλουν να διαχειρίζονται μεταφορά και τελωνείο. Στο EXW η εξαγωγή βαρύνει τον αγοραστή· επειδή αυτό μπορεί να δυσκολεύει έναν ξένο αγοραστή, το FCA είναι συνήθως πρακτικότερο.
- Αν τη μεταφορά πρέπει να οργανώσει ο πωλητής, χρησιμοποιούνται CPT ή CIP.
- Αν ο πωλητής πρέπει να αναλάβει την ευθύνη μέχρι τον αγοραστή, χρησιμοποιούνται DAP, DPU ή DDP.
Συνηθισμένα λάθη
- Παράλειψη του τόπου παράδοσης. Κάθε κανόνας συνδέεται με συγκεκριμένο τόπο. Το «DAP» μόνο δεν αρκεί· πρέπει να αναγράφεται καθαρά, π.χ. «DAP Βελιγράδι, διεύθυνση αποθήκης».
- Χρήση θαλάσσιων κανόνων στις οδικές μεταφορές. Κανόνες όπως FOB και CIF δεν έχουν σχεδιαστεί για οδικές μεταφορές.
- Σύγχυση σχετικά με την υποχρέωση ασφάλισης. Στο CPT η ασφάλιση δεν αποτελεί υποχρέωση του πωλητή· στο CIP είναι υποχρεωτική.
- Ασαφής ανάθεση τελωνειακών υποχρεώσεων. Η σαφής αναφορά στη σύμβαση για το ποιος αναλαμβάνει τις εξαγωγικές και εισαγωγικές διαδικασίες βοηθά στην αποφυγή αναμονής του φορτίου στα σύνορα.
- Παράλειψη της έκδοσης των κανόνων. Η αναγραφή «Incoterms 2020» αποφεύγει διαφωνίες για την έκδοση που εφαρμόζεται.
Τι αναμένεται από τον μεταφορέα;
Εσείς ορίζετε τον όρο παράδοσης· ο μεταφορέας σχεδιάζει ανάλογα την παραλαβή και την παράδοση. Κατά την αίτηση προσφοράς, ο όρος Incoterms της εμπορικής σύμβασης και ο τόπος παράδοσης είναι βασικά στοιχεία για σωστή τιμολόγηση και προετοιμασία εγγράφων.
Το άρθρο παρέχει γενικές πληροφορίες. Για συμβατικούς όρους συμβουλευτείτε το επίσημο κείμενο Incoterms 2020 του ICC και τον νομικό σας σύμβουλο.